Leiderschap en de reis naar het wonderbaarlijke

“In den beginne was het Woord.”

  • Artikel
  • 15 april 2026
  • 4 minuten leestijd
  • Sholeh Rezazadeh

“In den beginne was het Woord.” En nog altijd, hebben wij woorden nodig om betekenis te kunnen geven aan onze zienswijze, hoe we ons tot elkaar en tot de wereld toe verhouden.

De premoderne wereld was bezaaid met raadselachtige vermoedens over hoe de mens, de natuur en de planeten in elkaar zaten. Sinds de geboorte van de moderne mens hebben wij ons in toenemende mate een transparante taal aangeleerd. Dat was noodzakelijk voor de voortgang van wetenschappen, rationalisering van de arbeid en economie en de ontwikkeling van het moderne bankwezen en onze manier van boekhouden. De duidelijke taal van vandaag heeft ons immens veel goeds gebracht. De mens heeft ten goede de wereld “gede-mystificeert”, zoals Max Weber, misschien wel de grootse verteller van het verhaal van de moderniteit, het heeft geformuleerd.

Een eeuwenoude wijsheid is uit ons zicht geraakt

Maar er is ook iets verloren gegaan. Een eeuwenoude wijsheid is uit ons zicht geraakt, is in de beste gevallen gemusealiseerd, of heeft een bescheiden plek in onze theaters gekregen. Een traditie, inherent aan de menselijke cultuuroorsprong: het vermogen je mee te laten voeren door verhalen. Het imaginaire, metaforische, het dromerige vermogen op te roepen, om de mysterieuze reis naar het wonderbaarlijke te maken, de verbeelding te omarmen en daaruit inspiratie en kracht te putten. Telkens opnieuw een kompas te vinden in epische verhalen, op momenten dat onze rede, gevangen in hier en nu, een groter horizon niet zien kan, niet aandurft. Een graalqueeste naar het mysterie maken op zoek naar diepere inzichten. Door de hele wereld en voor eeuwenlang waren mystici meesters hierin, de ultieme reisleiders naar het imaginaire.

De moderne mens staat cynisch tegen de mysterieuze weg. En terecht. De uit dergelijke imaginaire openbaringen afgeleide machtsinstituties, de georganiseerde religie, is zo vaak een dogmatisch dwangenland gebleken, in staat tot meest monsterlijke tirannie. Met het oog op het verleden is een gezonde dosis scepsis hier op zijn plaats.

Nieuwe inzichten en ontmoetingen

En toch, het geordende, ingenieuze tandwielenstelsel van moderniteit, zoals we het in de twintigste eeuw voluit hebben ontwikkeld en gepraktiseerd, voelt verroest, het kraakt en het wankelt, het lijkt niet opgewassen tegen de 21e -eeuwse uitdagingen. Typerend is dat zowel de micro- als macro ontwikkelingen van onze tijd dwars tegen de bestaande ordeningen en afbakeningen ingaan. Van de toenemende aversie tegen onderscheid tussen publiek en privé, onderwijs en spel, arbeid en plezier, tot aan de belangrijkste, grensoverschrijdende uitdagingen zoals immigratiestromen, klimaatverandering, mondialisering van arbeid en economie. “De ijzeren kooi van de moderniteit” (nog zo’n treffende duiding van Max Weber) lijkt tot aan benauwends toe ontoereikend voor onze tijd.

In dit verband omschrijft de in 2017 overleden Pools-Britse socioloog Zygmund Bauman onze tijden, als “Liquid Times” (vertaald als “Vloeibare Tijden”), omheining en beheersing als dogma’s van moderniteit, zijn hier weinig tegen opgewassen. We staan aan de vooravond van een nieuwe wereld, maar de bestemming en de weg ernaartoe zijn nog onbekend, de reis moet nog beginnen.

Het kwetsbare gesprek in een veilige omgeving

Wat haar vooral heeft geraakt was de manier waarop de groep in een veilige omgeving met elkaar het gesprek kon aangaan. ‘Tijdens die ontmoetingen stel je je kwetsbaar op en leg je je ziel bloot. Die ruimte voel je niet op kantoor als je met je collega’s de agenda’s aan het afvinken bent. Toen we elkaar persoonlijke feedback gaven, las ik woorden terug als verbinding, rust, vertrouwen, wijsheid, moed en liefdevolle kracht. Meerdere mensen schreven dat ze zich door mij gezien voelden, dat ik hen had geholpen uit hun comfortzone te stappen of dat mijn aanwezigheid hen rust gaf. Eigenschappen die voor mij vanzelfsprekend voelen, bleken voor anderen van betekenis te zijn. Dat heeft me echt geraakt.’

Nabila Bouabbouz

Nabila Bouabbouz

Werkt als projectdirecteur Gebiedsontwikkeling bij de Gemeente Amsterdam en is lid van de Raad van Toezicht bij de Stichting CPNB.

Verder praten over dit verhaal?

Contact

Liever direct contact?

Karen Meulenkamp

Adviseur Leiderschapsontwikkeling